NDR’in haberine göre, 1931 yılında bugün Polonya sınırları içinde yer alan Zabrze kentinde doğan sanatçının gerçek adı Horst Eckert’ti. Bir madenci kasabasında büyüyen Janosch’un çocukluğu oldukça ağır geçti. Alkol bağımlısı babasının şiddetine maruz kaldı. Annesi de alkol kullanıyor ve her ikisi de beklentilerini karşılayamadığında onu dövüyordu. Ayrıca katı Katolik eğitim, küçük yaşta günah ve cehennem korkusunu derinleştirdi.
Sanatçının yaşamına dair ayrıntılar, ARD’nin medya platformunda yayımlanan “Janosch – ja ist gut, nein ist gut” adlı belgeselde anlatılıyor. Janosch bu filmde, katılmak zorunda bırakıldığı Nazi dönemi gençlik örgütü Hitlerjugend’de yaşadığı zorluklardan da söz ediyor. Spor konusunda diğer çocuklar kadar başarılı olmadığı için sürekli alay edildiğini ve ağır fiziksel eğitimlere maruz bırakıldığını anlatıyor.
Kaplan, Ayı ve Kaplan Ördeği nasıl doğdu?
Janosch’un ünlü karakterleri aslında bir tür tepki sonucu ortaya çıktı. Münih’teki sanat akademisine kabul edilmemesi ve ilk kitaplarının beklenen başarıyı yakalayamaması sanatçıyı öfkelendirmişti. Bunun üzerine ironik bir şekilde “fazlasıyla duygusal bir kitap” yazmak istedi.
Bu düşünceyle yazdığı Oh, wie schön ist Panama adlı eser büyük bir başarı elde etti. Kitap 1978’de yayımlandıktan sonra dünya çapında iki milyondan fazla sattı ve birçok dile çevrildi. Böylece Janosch uzun süredir beklediği uluslararası başarıya ulaştı.
Küçük mutlulukların dünyası
Janosch’un çocuk kitapları yalnızca çocukları değil, yetişkinleri de etkiliyor. Hikâyeleri sakinlik, huzur ve küçük mutluluklara odaklanıyor. Kaplan ve Ayı karakterleri, hayatın küçük sevinçlerini kutlayan semboller hâline geldi.
Çocukluk yaralarından doğan bir dünya
Yazarın kitaplarındaki bu huzurlu dünya, aslında kendi zor çocukluğunun tam tersini yansıtıyor. Janosch yetişkinliğinde de zaman zaman karanlık düşüncelerle mücadele ettiğini ve bunları bastırmak için uzun süre alkol kullandığını anlatıyor.
Eserlerinde bu karanlık yön özellikle yetişkinlere yönelik romanlarında görülüyor. Örneğin Cholonek oder der liebe Gott aus Lehm adlı romanında büyüdüğü işçi mahallesinin sert yaşamını açık bir dille anlatıyor.
Küresel bir marka
Bugün Kaplan, Ayı ve Kaplan Ördeği karakterleri yalnızca kitaplarda değil, çok sayıda üründe de yer alıyor. Okul beslenme kutularından çoraplara kadar pek çok üründe bu figürler kullanılıyor.
Janosch ise bu ticari lisans faaliyetlerinden kendisini uzak tuttuğunu söylüyor. Sanatçı, karakterlerinin kullanıldığı ticari ürünlerle doğrudan ilgilenmediğini ifade ediyor.
Teknolojiye dair ironik bir yorum
Janosch yıllar önce yazdığı bir köşe yazısında modern teknolojiye dair ironik bir soru da sormuştu:
“Eğer Kaplan ve Ayı’nın akıllı telefonları olsaydı ne olurdu?”
Kendi cevabı ise oldukça düşündürücüydü:
“Muhtemelen Panama’yı Google’da ararlar ve masadan hiç kalkmazlardı.”
