Yasa var, uygulama yok seviyesinde
Kafeler ve restoranlar çok kullanımlı bardaklar ve kaplar sunmak zorunda. Ancak uygulamada bu seçenek ya görünmüyor ya da müşteriler tarafından tercih edilmiyor. Örneğin yalnızca Yorma's zincirinin Almanya çapındaki 50’den fazla şubesinde günde yaklaşık 40.000 kahve bardağı satılıyor, ama müşterilerin yalnızca %1’i çok kullanımlı bardakları tercih ediyor.
Fast Food zincirlerinde de durum aynıl
Yasa, fast food zincirlerine de çok kullanımlı bardak sunma zorunluluğu getiriyor. Fakat yapılan testlerde, bazı Burger King şubeleri bu bardakları sunmaktan kaçınırken, McDonald’s kısmen başarılı görünüyor. Müşteri talep etse bile bardak verilmeyebiliyor. Yani sistem kâğıt üzerinde var ama gerçekte işlemiyor.
Belediyeler alarm veriyor
Şehir yönetimleri de durumdan memnun değil. Frankfurt’ta çöp kutularının yarısı hâlâ tek kullanımlık ambalajlarla dolu. Münih’te günde 190.000 bardak çöpe gidiyor. Berlin ise yasanın hedefini açıkça ıskaladığını itiraf ediyor.
Müşteri neden tercih etmiyor?
Çok kullanımlı sistemler karmaşık, depozito sistemi herkes için net değil ve sunulan kaplar bazen pratik değil. Ayrıca bazı yerlerde sistem hiç işlemiyor ya da çalışanlar yeterince bilgilendirilmemiş. Bu karmaşa müşteriyi caydırıyor.
İyi örnekler var ama yaygın değil
REWE gibi bazı süpermarketlerde, salata barı ve taze ürünlerde çok kullanımlı kap sistemi uygulanıyor. Kaplar içecek otomatları gibi makinelerde iade edilebiliyor. Danimarka’nın Aarhus kentinde ise 70 cent depozito ile alınan bardaklar, şehrin dört bir yanındaki 25 otomata iade edilebiliyor. Bu sistem, hem basit hem etkili.
Tübingen kenti ise radikal bir yol izliyor: Tek kullanımlık ambalaj kullanan müşteriden 50 cent vergi alınıyor. Bu uygulama sayesinde atık miktarı ciddi şekilde azalmış durumda.
Sonuç: Niyet var ama sistem işlemiyor
Çok kullanımlı ambalaj yasası, kağıt üzerinde iyi bir fikir. Ancak uygulamada başarısız. Müşteri davranışı değişmiyor, işletmeler yeterince motive değil, sistemler karmaşık ve kontrol mekanizması zayıf. Gerçek çözüm, sade, yaygın ve etkili sistemlerin kurulmasından geçiyor – aksi halde atık sorunu büyümeye devam edecek.
