Yerel seçimlerin en büyük kazananı, aşırı sağcı Reform UK lideri Nigel Farage oldu. Kesin olmayan sonuçlara göre Reform UK oyların yaklaşık yüzde 27-30’unu alarak İngiltere tarihinde ilk kez aşırı sağcı bir partiyi birinci sıraya taşıdı.
Toplamda 136 belediye ve bölgesel yönetimde 5 binden fazla meclis sandalyesi ile Londra çevresindeki altı belediye başkanlığı için seçim yapıldı. Reform UK özellikle eski işçi bölgelerinde ve geleneksel muhafazakâr alanlarda büyük sıçrama yaptı.
Labour büyük çöküş yaşadı
İktidardaki Labour Partisi son genel seçimlere göre yaklaşık 18 puan kaybederek yüzde 17 seviyesine geriledi. Parti birçok bölgede Liberal Demokratların ve Muhafazakârların bile gerisine düştü.
Bir dönem Jeremy Corbyn liderliğinde güçlü sonuçlar alan Labour’un bugün ciddi bir çözülme yaşadığı yorumları yapılıyor. Özellikle işçi sınıfı bölgelerinde seçmenin önemli kısmı Reform UK’ye yöneldi.
Örneğin Salford’da Labour’un sandalye sayısı 16’dan 3’e düşerken Reform UK sıfırdan 13 sandalyeye yükseldi. Londra’nın doğusundaki Havering bölgesinde ise Reform UK ezici bir zafer kazanarak ilk kez başkentte bir belediyeyi kontrol etmeye başladı.
Buna karşılık Londra’nın daha varlıklı ve sol-liberal bölgelerinde Yeşiller güç kazandı. Hackney’de ilk kez Yeşillerden bir aday belediye başkanı seçildi.
“İki partili sistem çöküyor”
Seçimler Britanya’daki geleneksel İşçi Partisi–Muhafazakâr Parti merkezli iki partili sistemin zayıfladığını da ortaya koydu.
Yeşiller Partisi oylarını artırarak yüzde 15’e ulaştı ve tarihinde ilk kez dört belediyenin kontrolünü aldı. Parti yöneticilerinden Zack Polanski, “iki partili sistem artık tamamen öldü” açıklamasını yaptı.
Muhafazakâr Parti de ağır kayıplar yaşadı. Parti çok sayıda belediyeyi kaybederken oy oranı yaklaşık yüzde 20’de kaldı.
İskoçya ve Galler’de farklı tablo
İngiltere’de sağ partiler yükselirken İskoçya ve Galler’de daha sol ve ulusalcı partiler öne çıktı.
İskoçya’da bağımsızlık yanlısı John Swinney liderliğindeki SNP parlamentoda 58 sandalye kazandı ancak bağımsızlık referandumu için gerekli çoğunluğa ulaşamadı. İskoç Yeşilleri 15 milletvekili çıkararak tarihi başarı elde etti. Labour burada da ağır kayıp yaşadı.
Galler’de ise ulusalcı-sosyal demokrat Plaid Cymru seçimlerden birinci çıktı. Labour büyük çöküş yaşayarak sadece 9 senatör kazanabildi ve 35 sandalye kaybetti. Reform UK burada da ikinci sıraya yükseldi.
Starmer üzerindeki baskı büyüyor
Labour lideri Keir Starmer seçim yenilgisini kabul etti ancak istifa etmeyeceğini açıkladı.
Parti içinde Starmer’a yönelik eleştiriler büyürken, sağa kayan politikalar, sosyal harcamalardaki kesintiler ve İsrail’e verilen koşulsuz desteğin seçmen kaybına yol açtığı yorumları yapılıyor.
Nigel Farage ise Reform UK’nin artık hem geleneksel muhafazakâr bölgelerde hem de eski Labour kalelerinde seçim kazanabilecek güçte olduğunu savunuyor. Seçim sonuçları, Britanya siyasetinde yeni ve daha parçalı bir dönemin başladığı şeklinde değerlendiriliyor.
