Junge Welt’te yer alan habere göre, Almanya’da son yıllarda yaşanan pandemi, enerji fiyatlarındaki artış ve enflasyon, toplumdaki sosyal eşitsizliği daha da derinleştirdi. Siyasi bilimci ve yoksulluk araştırmacısı Christoph Butterwegge’ye göre yoksulluk artık toplumun yalnızca en alt kesimlerini değil, giderek daha geniş bir bölümünü etkiliyor.
Alman İstatistik Dairesi verilerine göre 13,3 milyon insan, yani nüfusun yüzde 16,1’i yoksulluk veya yoksulluk riski altında. Tek başına yaşayan bir kişi için bu sınır aylık 1.446 euro olarak hesaplanıyor.
Buna karşılık Almanya’da servet küçük bir kesimin elinde yoğunlaşıyor. En zengin beş girişimci ailesinin toplam servetinin yaklaşık 250 milyar euroya ulaştığı belirtiliyor. Bu miktar, nüfusun daha yoksul yarısının toplam servetinden daha fazla. Toplumun yaklaşık yüzde 40’ının ise kayda değer bir birikimi bulunmuyor. Bu kesim için iş kaybı, ağır bir hastalık ya da başka bir ekonomik kriz kısa sürede yoksulluğa dönüşebiliyor.
Konut krizi yoksulluğu derinleştiriyor
Yoksulluğun en ağır sonuçlarından biri ise konut ve evsizlik sorunu. İşsizlik, boşanma, ailede gelir getiren kişinin ölümü veya beklenmedik bir kaza gibi durumlar borçların ve kira borçlarının birikmesine, ardından tahliye davalarına ve ev kaybına yol açabiliyor.
Almanya’da 2024 yılında yaklaşık 1 milyon 29 bin insanın konutsuz, yaklaşık 56 bin insanın ise tamamen evsiz olduğu belirtiliyor. Butterwegge’ye göre bu tablo, sosyal devlet açısından ciddi bir siyasi başarısızlık anlamına geliyor.
Gazetenin haberinde, uzman, konut krizinin yalnızca ekonomik gelişmelerin doğal sonucu olmadığını, siyasi kararların da önemli bir rol oynadığını savunuyor.
1990 yılında konutların kamu yararı temelinde uygun fiyatlarla sunulmasını destekleyen eski sosyal konut düzenlemelerinin kaldırılmasıyla birlikte, konut sektörü giderek daha fazla piyasa ve yatırım mantığına açıldı.
Sonraki yıllarda büyük yatırımcılar ve uluslararası gayrimenkul şirketleri için Almanya’da uygun bir yatırım ortamı oluşturuldu. Kamuya ait konutların önemli bölümü özel yatırımcılara satıldı. Böylece konut, birçok insan için temel bir yaşam hakkı olmaktan çıkıp giderek daha fazla kâr ve yatırım aracı haline geldi.
Bugün yaklaşık 23 milyon kiralık konutun yalnızca yüzde 2,3’ünün belediyelerin mülkiyetinde olması da bu dönüşümün sonuçlarından biri.
Piyasa konut sorununu çözemiyor
Butterwegge’ye göre konut piyasası, düşük ve orta gelirli insanların uygun fiyatlı konuta erişimini güvence altına almakta başarısız oldu. Bu nedenle konutun yalnızca piyasanın işleyişine bırakılmaması, kamu görevi olarak ele alınması gerekiyor.
Mevcut kira freninin de konut sorununu çözmek için yeterli olmadığını belirten Butterwegge, devletin konut sahiplerine dolaylı destek vermek yerine kamu konut politikasını güçlendirmesini savunuyor.
Bunun için belediyelerin daha fazla konut arsasına sahip olması, arsaların özel mülkiyete satılması yerine uzun süreli kullanım hakkıyla verilmesi ve kamu konut üretiminin artırılması öneriliyor.
Ayrıca sosyal konut sisteminin yeniden güçlendirilmesi ve belediyelerin, kooperatiflerin ve kamuya ait konut şirketlerinin daha fazla konut üretmesinin desteklenmesi gerektiği belirtiliyor.
Butterwegge, özellikle Viyana’daki kamu konut modelini örnek gösteriyor. Ona göre Almanya’da da belediyeler yeniden doğrudan konut inşa ederek dar gelirli insanların uygun fiyatlı konutlara ulaşmasını sağlayabilir.
Uzmanın temel mesajı ise açık: Konut bir yatırım aracı değil, herkes için güvence altına alınması gereken temel bir ihtiyaç. Artan yoksulluk ve eşitsizlik yalnızca sosyal bir sorun değil, aynı zamanda toplumsal dayanışmayı ve demokrasiyi tehdit eden önemli bir siyasi sorun haline geldi.
