Son PISA sonuçları da bu tabloyu doğruluyor. Almanya’da 15 yaşındaki öğrencilerin matematik, okuma ve fen bilimlerindeki ortalama performansı 2022’de PISA ölçümlerinin başladığı 2000 yılından bu yana görülen en düşük seviyeye geriledi. Üç alanda da sonuçlar 2018’e göre belirgin biçimde düştü. (OECD)
Üstelik sorun yalnızca birkaç öğrenci grubuyla sınırlı değil. OECD verilerine göre gerileme hem yüksek hem de düşük performans gösteren öğrenciler arasında görülüyor.
Sorun yalnızca öğrencilerde mi?
Ancak PISA sonuçları başka bir tartışmayı da beraberinde getiriyor. Eleştirmenlere göre eğitim sisteminin başarısını yalnızca test sonuçları ve ölçülebilir beceriler üzerinden değerlendirmek, eğitimin toplumsal ve pedagojik boyutlarını geri plana itiyor.
Almanya’da ise bu tartışma, eğitim sisteminin yıllardır karşı karşıya olduğu yapısal sorunlarla birleşiyor:
Öğretmen açığı, kalabalık sınıflar, yetersiz bireysel destek, eskiyen okul binaları ve eğitim altyapısındaki eksiklikler.
OECD'nin PISA verileri de öğretmen açığının ciddi boyutlara ulaştığını gösteriyor. 2022’de Almanya’da 15 yaşındaki öğrencilerin yüzde 73’ü, okul yöneticilerinin öğretmen eksikliğinin eğitim verme kapasitesini engellediğini belirttiği okullarda öğrenim görüyordu. 2018’de bu oran yüzde 57’ydi. (OECD)
Eğitimde eşitsizlik büyüyor
PISA sonuçlarının en dikkat çekici göstergelerinden biri ise eğitim başarısıyla ailenin sosyoekonomik durumu arasındaki güçlü ilişki.
Almanya’da sosyoekonomik durum, matematik performansındaki farklılıkların yüzde 19’unu açıklıyor. OECD ortalaması ise yüzde 15. Ayrıca ekonomik açıdan avantajlı öğrencilerle dezavantajlı öğrenciler arasındaki matematik puanı farkı 111 puana ulaşıyor. OECD ülkelerindeki ortalama fark ise 93 puan. (OECD)
Bu tablo, Almanya’daki eğitim sorununun yalnızca okulun içinde değil, toplumdaki sosyal eşitsizliklerle de bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Başka bir ifadeyle:
Çocuğun ailesinin ekonomik ve sosyal konumu, okulda ne kadar başarılı olacağını hâlâ güçlü biçimde etkiliyor.
25 yıllık PISA neden yetmedi?
Almanya 2000 yılındaki ilk PISA sonuçlarının ardından büyük bir eğitim tartışması yaşamış ve bu dönem ülkede “PISA şoku” olarak anılmıştı.
Aradan çeyrek yüzyıl geçti. Ancak bugün ortaya çıkan tablo, temel sorunların ortadan kalkmadığını gösteriyor.
Bu nedenle tartışılması gereken soru yalnızca “Öğrenciler neden daha düşük puan alıyor?” değil.
Asıl soru şu:
Almanya eğitim sistemine neden yıllardır ihtiyaç duyduğu yatırımı ve yapısal reformu sağlayamıyor?
Çünkü PISA sonuçları aslında yalnızca öğrencilerin başarısını ölçmüyor. Aynı zamanda bir ülkenin çocuklarına, öğretmenlerine ve okullarına ne kadar önem verdiği konusunda da önemli bir uyarı işareti oluşturuyor.
Ve Almanya açısından bu uyarı artık giderek daha yüksek sesle geliyor.
