Yazarın kült eseri "Cehenneme Övgü - Gündelik Hayatta Totalitarizm" perspektifinden bakıldığında, 19 Mayıs, iki Almanya’nın birleşmesi gibi ulusal ve resmi bayramlar, toplumsal hafızayı diri tutma amacının ötesinde, gündelik hayata sızan ritüeller üzerinden bireysel özgürlüklerin nasıl sınırlandırıldığını tartışmaya açıyor.
Takvim Köleliği: Duyguların Standartlaştırılması:
Vassaf'a göre sistem, bireylere ne zaman coşku duyacaklarını, ne zaman yas tutacaklarını takvimler yoluyla dikte eder. Bugün milyonlarca insanın aynı anda "gençlik ve dinamizm" hissetmesi beklenirken, yazar bu durumun samimi ve spontane duyguları körelterek yerine mekanik birer görev bilinci koyduğunu savunur.
Gençlik Kavramı
19 Mayıs, Atatürk tarafından Türk gençliğine armağan edilmiş bir bayramdır. Ancak Vassaf'ın felsefi yaklaşımı, gençliğin ve bağımsız düşüncenin sadece yılın tek bir gününde, resmi kurumların belirlediği sınırlar ve şablonlar dahilinde yüceltilmesini ironik bulur. Ona göre, gerçek "fikri hür" gençlik, takvimlere sığdırılamaz.
"Maskaralığın Hem Yaratıcısı Hem Seyircisiyiz"
Vassaf, kitabında yer alan "Biz bu maskaralığın hem yaratıcısı, hem de seyircisiyiz" sözüyle, bireylerin kendi rızalarıyla bu totaliter zaman algısına ortak olduğunu belirtir. 19 Mayıs’ta stadyumları dolduran ya da sosyal medyada paylaşımlar yapan kitleler, aslında kendi kendilerini denetleyen bir sistemin parçası haline gelirler. Vassaf, insanların doğum günlerine, evlilik yıldönümlerine ve ulusal bayramlara gösterdiği bu abartılı ilgiyi psikolojik bir ritüel bağımlılığı olarak tanımlar.
Bağımsızlık Meşalesi mi, Zaman Kısıtı mı?
19 Mayıs 1919, bir milletin bağımsızlık meşalesinin yakıldığı, umudun esareti yendiği çok önemli bir tarihi eşiktir. Ancak Gündüz Vassaf bize hatırlatır ki; gerçek bağımsızlık, sadece işgalci güçlere karşı kazanılan bir zafer değil, aynı zamanda modern toplumun bireyin zamanı ve zihni üzerinde kurduğu görünmez baskılardan da özgürleşebilmesidir.
Bugün meydanlarda bayramı coşkuyla kutlarken, bir yandan da "Kendi zamanımın ne kadar tasarlayıcısıyım?" sorusunu sormak, bağımsız neslin en büyük göstergesidir.
Vassaf, önemli günlerin sürekli ve mekanik şekilde kutlanmasının insanın içindeki duyguyu boşalttığını söyler.
